Znajdź informacje w naszym zbiorze:        
 

Migawki historyczne z Chicago

Polonia w Chicago - historia

Chicago jest jednym z najwiekszych miast w USA, gdzie mieszka najwiecej Polonii. Wedlug danych statystycznych z 2000 roku, mieszkalo tutaj 2,896,016 osob. Miedzy nimi znajduje sie okolo 950 tysiecy (w metropolii Chicago) Polakow albo jak mowimy, Amerykanow polskiego pochodzenia.  

Statystyki - Polonia w USA
Do roku 1820 imigracja do Stanow Zjednoczonych byla zupelnie nie kotrolowana przez wladze amerykanskie. Od roku 1820 do 1890 istnieja tylko bardzo niedokladne statystyki rzadowe. Dopiero od r. 1890 sa dokladniejsze. Otoz wedlug rzadowych statystyki Departamentu Skarbu, zawartej w "Tables Showing Arrivals and Immigrants in the United States from 1920 prepared by the Bureau os Statistic, Treasury Dept." - 1888r. przybylo do Stanow Zjednoczonych w latach:
1820-1830 --       21 przybylo Polakow do USA
1830-1840 --     369 przybylo Polakow do USA
1840-1850 --     429 przybylo Polakow do USA
1850-1860 --   2,088 przybylo Polakow do USA
1860-1870 --   2,345 przybylo Polakow do USA

Rzadowe statystyki mozna przyjac jedynie jako ulamek naszej stumy wychodzczej i jako niezbity dowod ciaglego naplywania wycodztwa polskiego do Ameryki od najdawniejszych lat. W rzeczywistosci juz przed rokiem 1870 czyli przed wielka imigracja ludowa, bylo w USA okolo 50,000 Polakow. Jak niedokladna jest rzadowa statystyka, pokazuje to naprzykald rok 1834. W tym roku wedlug rzadowego spisu przybylo tylko 54 Polakow, day tymczasem juz same dwa austriackie okrety dnia, 31 marca, 1834 r. przywiozly do Nowego Jorku 235 powstancow polskich.  

Statystyki - Polonia w Chicago
Wedlug historycznych ksiag i dokumentow, pierwszym Polakiem, ktory przyjechal do Chicago w 1837 r., byl kapitan John Napieralski. Znana rodzina Sadowski / Sadowsky byla juz w Ameryce od roku 1710, a w stanie Illinois jeden z synow, Jozef wedle listu J.J. Green'a z roku 1842 do "The American Pioneer", mieszkal w stanie Illinois, w powiecie Vermilion o kilka mil od Danville. Byl wiec on pierwszym znanym osadnikiem polskim w Illinois. A od roku 1850 bylo w naszym stanie Illinois az: 85 kosciolow polskich, 190 ksiezy polskich, 78 szkol polskich, 1,150 siostr polskich, 65,000 dzieci w szkolach polskich. Urzedowo bylo tutaj  173,007 Polakow. 

 

Widok downtown Chicago.

Liczebnosc Poloni wedlug statystyki "Census" w naszym miescie bylo:
1860 r. - około       109 osób
1903 r. - około 250,000 osób
2000 r. - około 950,000 w metropolii Chicago, 212,000 w mieście Chicago 
             (dane te są zaniżone ponieważ Polacy nie chcą brać udział w spisie ludnosci "Census").

Niektorzy przyjechali do Chicago przed rokiem 1900 drudzy po Drugiej Wojnie Swiatowej, a inni przyjezdzaja teraz. Ale chyba najwiecej jest takich, ktorych dziadkowie lub rodzice tutaj sie urodzili. Wielu z nich mowi i piesze po polsku. Inni chociaz nie uzywaja juz jezyka polskiego, zachowuja polskie zwyczaje i tradycje. Roznie bywalo i bywa z naszymi rodakami - Polakami. Jedni mysla: "Przyjechalem do Ameryki i nie chce nawet wspominac, ze przyjechalem z Polski. Chce byc Amerykaninem." Drudzy sa dobrymi Amerykanami, ale pamietaja o swym pochodzeniu. Ci Polacy, ktorzy nie chcieli sie wyrzekac swego polskiego pochodzenia, laczyli sie w polskich organizacjach. Tworzyli duze grupy ludzi, ktorzy sobie wzajemnie pomagali. Upominali sie tez o nalezne prawa dla swoich czlonkow. W ten sposob powstaly pierwsze bratnie organizacje polskie lub jak sie mowi czesto - "polonijne". 

Organizacje Polonijne
Najstarsza polska organizacja w Stanach Zjednoczonych jest Zjednoczeniee Polskie Rzymsko Katolickie, po angielsku: Polish Roman Catholic Union, w skrocie - PRCU. Powstalo w 1873 roku. Do Zjednoczenia naleza Amerykanie polskiego pochodzenia z calej Ameryki. Zarzad glowny miesci sie przy 984 North Milwaukee Ave, Chicago. W tym samym budynku jest duza bibioteka oraz jedyne w Ameryce - Muzeum Polskie. 

Druga, mlodsza, ale wieksza bratnia organizacje jest Zwiazek Narodowy Polski, po angielsku: Polish National Alliance, w skrocie - PNA. Zwiazek Narodowy powstal w 1880 roku. Zarzad glowny na cale Stany Zjednoczone miesci sie przy 6100 North Cicero Ave, Chicago, Illinois. 

Trzecia zasluzona bratnia organizacje stworzyly kobiety. Jest to Zwiazek Polek w Ameryce, po agnielsku: Polish Women's Alliance of America, w skrocie PWA. Zwiazek Polek powstal w 1898 roku. Zarzad glowny miesci sie przy 205 Soputh Northwest Higway, Park Ridge, Illinois.

Wszystkie te organizacje kieruja sie wlasnymi prawami, pracuja dla dobra swoich czlonkow i dla dobra narodu polskiego. Oprocz tych organizacji mamy w Chicago bardzo duzo organizacji mniejszych. Powstaly one po Pierwszej i Drugiej Wojnie Swiatowej. Sa to, dla przykladu: organizacje weteranow, kluby przyjaciol roznych miast i wiosek np: Zwiazek Podhalan, Zwiazek Harcerstwa Polskiego, organizacje zawodowe lekarzy, inzynierow, adwokoatow, kontraktorow, itp. 

Nauczyciele przybyli do Chicago po Drugiej Wojnie Swiatowej, zorganizowali Zrzeszenie Nauczycieli Polskich w Ameryce. Celem tej organizacji jest zakladanie polskich szkol oraz opieka nad nimi. 

Parafie Polskie
Jak wiadomo, pierwszym proboszczem - pierwszej w Chicago parafii sw. Stanislawa Kostki byl ks. Jozef Juszkiewicz, byly powstaniec. On dogladal budowy pierwszego kosciola i pomimo, ze kazdy poczatek jest trudny, sprawowal rzady proboszcza od pazdziernika 1869, do pazdziernika 1870.  Nastepnie niespodziewanie przyjechal z Texasu ks. Adolf Bakonowski i kontynuowal budowe tego kosciola. Pisano ze "Ks. Bakanowski oknem wszedl do owczani ks. Juszkiewicza", bo przeciez mial on rozkaz  swego Generala ks. Kajsiewicza wracac do Rzymu, ale nie posluchal i przyjechal do Chicago. Kosciol sw. Stanislawa Kostki stanal juz w roku 1869, ale stal nieposwiecony dwa lata dlatego, ze nie byl zapisany na Biskupa. Uroczystosc poswiecenia nastapila 18 czerwca 1871r. Aktu poswiecenia dokonal biskup chicagowskiej diecezji X. Foley w asystencji pieciu kaplanow. Wlasnosc nowego kosciola zapisano na X. Biskupa, a zuzytkowanie przekazano Zgromadzeniu XX. Zmartwychwstancow.  Ks. Bakanowski oddal wlasnosic polska niepolskiemu Biskupowi,  poprzez co wyrzadzil wielka krzywde Polakom. General ks. Hieronim Kajsiewicz, nie wierzyl w utrzymanie polskiego jezyka w Ameryce. Tak samo jego nastepca ks. Piotr Semenenko. Chicagowscy biskupi  Anglomaniacy chcieli wogole skonczyc z Polakami.  W Chicago i okolicy mieszkalo w tym czasie okolo 500 rodzin polskich. W zamian za koscil sw. Stanislawa Kostki, ks. Bakanowski otrzymal od Generala Kajsiewicza zatwierdzenie na proboszcza w Chicago dnia 3 pazdziernika 1871 roku. Zaraz potem w nocy z 7 na 8 pazdziernika 1871r., wybuchl w Chicago straszny pozar. Naoczny swiadek tego pozaru, Ks. Wincenty  Barzynski ze strachu pisal, ze "procz Sodomy, Gomory i zburzenia Jerozolimy swiat cos podobnego nie widzial. Bogu dziekujemy, ze nas wybawil od tej strasznej kary sodomskiej - tylko 50 familij polskich zgorzalo".

Polonia w Chicago zwiekszala sie i zwieksza bez przystanku. Tam gdzie mieszkali Polacy, tam powstawaly polskie parafie i dzielnice. Od parafii nazywano dzielnice np. od parafii Sw. Trojcy, nazywano dzielnice "Trojcowo" itp. Starsze osoby mowia,  ze  dawniej Polacy budowali w Stanach Koscioly a Niemcy fabryki. Nowe parafie powstawaly za "Wielkiej Emigracji" w latach 1870-1885.

Oto lista pierwszych parafii w naszym miescie Chicago i w stanie Illinois:
1773 - Parafia Sw. Trojcy w Chicago
1874 - Parafia Sw. Wojciecha w Chicago
1874 - Parafia Sw. Jacka w La Salle
1874 - Parafia Sw. Michala w Radomiu
1876 - Parafia Sw. Karola w Dubois
1882 - Parafia niepokalanego Poczecia w South Chicago
1883 - Parafia niepokalanego Poczecia w South Chicago
1883 - Parafia SS. Cyryla i Metodego w Lemont
1884 - Parafia Sw. Jozafata w Chicago

Na terenie Chicago instnieje kilka polskich programow radiowych oraz program telewizyjny, wiecej w dziale Rozrywka.

Polecamy:
Galerie Zdjec Chicago
Polonia w Chicago
Polonia w Chicago - Historia
Pozar opisany przez polskich ksiezy
Stare Mapy i Plany Chicago
Zdjecia Panoramiczne Chicago